***كلسترول / تری گلیسیرید / عوامل موثر دركاهش و افزایش چربی خون
"كلسترول"
واژهای است كه برای اغلب انسانها به خصوص برای افرادی كه در میانسالی و
بالاتر به سر میبرند، مهم است زیرا وجود مقادیر بیش از حد آن در خون
سلامتی را تهدید میكند.
اغلب افراد میخواهند بدانند چه عوامل و
چه نوع رژیم غذایی بر كاهش یاافزایش میزان چربی خون موثر است و آیا روزه
گرفتن در ماه مبارك رمضان نیز بر كاهش چربی خون تاثیر دارد یا خیر؟
این سووال را از یك كارشناس تغذیه و یكی از پزشكان قلب و عروق و یكی از كارشناسان بهداشت عمومی دانشگاه تهران پرسیدیم.
خانم
دكتر"فهیمه صبور" متخصص قلب و عروق نیز ضمن تشریح اهمیت كلسترول وتری
گلیسیرید، گفت كه باروزه گرفتن میزان كلسترول به خصوص تری گلیسیرید كاهش
مییابد، مشروط به اینكه روزه دار بعد از افطار از غذاهای ساده استفاده
كند.
وی میگوید كسی كه چربی خون بالایی دارد، اگر بعداز افطار همان غذاهای چرب معمول را بخورد، روزه در كاهش چربی خون او اثری ندارد.
این
متخصص قلب و عروق میگوید تغذیه و رژیم غذایی حداكثر ۲۰تا ۳۰ درصد
كلسترول را كاهش میدهد اما تاثیر رژیم غذایی روی كاهش تری گلیسیرید بسیار
بیشتر است.
كلسترول، مادهای مومی و چرب-مانند است كه در تمام
سلولهای بدن یافت میشود. بدن انسان كلسترول خود را در كبد میسازد و
برای ادامه حیات هم به آن نیاز دارد.
وظیفه كلسترول،تولید هورمون ها، ویتامین Dو اسیدهای صفراوی است و به هضم غذا كمك میكند.
كلسترول
به صورت واحدهای كوچكی به نام"لیپوپروتئین" كه مركب از چربی و پروتئین
هستند، در رگهای خونی حمل میشوند كه دو نوع مهم آن LDLوHDL است.
مقدار
بالای لیپوپروتئین دارای تراكم پایین یا LDLكه به كلسترول بد معروف
است، موجب تجمع كلسترول در سرخرگها شده و در نتیجه احتمال ابتلا به
بیماری قلبی را افزایش میدهد.
لیپوپروتئین دارای تراكم بالا یا
، HDLبه انتقال كلسترول به خصوص LDLبه خارج از خون و كبد كمك
میكند، كبد هم كلسترول را از بدن خارج میكند.
HDLیا"كلسترول
خوب" از تجمع كلسترول در سرخرگها پیشگیری میكند و حتی كلسترول اضافی را
از دیواره سرخرگها بر میدارد و به همین دلیل بالا بودن مقدار آن احتمال
ابتلا به بیماری قلبی را كاهش میدهد.
*** كلسترول بالای خون چه مشكلاتی ایجاد میكند؟
دكتر
صبور در پاسخ به این سووال گفت : بالا بودن میزان كلسترول در خون علامتی
ایجاد نمیكند، به طوری كه اكثر افراد از سطح كلسترول خیلی بالای خود
آگاهی ندارند ولی بالا بودن آن میتواند جدی و خطرناك باشد، زیرا كلسترول
میتواند در دیواره سرخرگها رسوب كند كه این تجمع كلسترول، پلاك نامیده
میشود.
با گذشت زمان و باافزایش سن، پلاك باعث باریك شدن
سرخرگها میشود به طوری كه دیواره سرخرگها ، قابلیت ارتجاعی خود را از
دست داده و سخت میشوند كه به این شرایط "آترواسكلروز" و یا به تعبیری
سختی رگها یا تصلب شرایین گویند و چنانچه این روند تحت كنترل قرار نگیرد،
بیماری عروق كرونر قلب به وجود خواهد آمد.
بیماری عروق كرونر قلب یا حمله قلبی وقتی رخ میدهد كه یك یا چند رگ خونی قلب (سرخرگهای كرونر) به طور نسبی یا كامل مسدود شوند.
با
كاهش یا قطع جریان خون، اكسیژن و مواد غذایی نمیتوانند به قسمت- های دچار
انسداد قلب برسند و درنتیجه ممكن است بخشهایی از عضله قلب دچار مرگ شوند
كه این امر به ضعیف تر شدن قلب منجر میشود به طوری كه قلب قادر به پمپ
كردن خون سرشار از مواد غذایی به بدن نخواهد بود.
این متخصص قلب
و عروق میگوید در مواردی ممكن است دو سوم سرخرگ ها مسدود باشند و در
شرایط عادی، فرد احساس ناراحتی نكند اما به هنگام استرس یاانجام حركات
بدنی و ورزش ، به دلیل كاهش خونرسانی، دچار درد یا فشار شود كه "آنژین"
نام دارد.
تشكیل پلاك و مشكلات ناشی از آن ممكن است در سرخرگ بخشهای دیگر بدن نیز اتفاق بیفتد.
*** چه عواملی باعث افزایش كلسترول خون میشوند؟
این
سووال را از خانم "مریم فتحی" كارشناس بهداشت عمومی مركز بهداشت و درمان
دانشگاه تهران كردیم كه وی دراینباره به نقل از منابع معتبر تحقیقاتی
دنیا میگوید:
عواملی كه موجب افزایش كلسترول خون میشود دو دسته هستند: عوامل قابل كنترل و عوال غیرقابل كنترل.
** عوامل قابل كنترل: سه عامل مهم برای كنترل میزان كلسترول عبارتند از: غذا، وزن بدن و فعالیتهای بدنی و به تعبیری ورزش.
* غذا:
غذاهای
حاوی چربیهای اشباع شده كه در دمای اتاق جامد هستند كلسترول سرم و
LDLرا بیش از همه افزایش میدهند كه باید از مصرف آنها پرهیز كرد و به
جای آنها از روغنهایی كه در دمای اتاق مایع هستند استفاده كرد.
بسیاری
از روغنهای مایع به خصوص در دمای بالا به سرعت فاسد میشوند كه به همین
دلیل برای باثبات تر كردن این روغن ها،آنها را "هیدروژنه" و به نوع جامد
تبدیل میكنند.
اگر همه پیوندهای روغن نباتی، هیدروژنه نباشند به
این محصول "نسبتا هیدروژنه" گویند كه در برخی موارد حاوی چربیهایی به
نام"چربیترانس" هستند.
تحقیقات نشان میدهد كه اسیدهای چرب
ترانس به اندازه اسیدهای چرب اشباع شده زیان آور بوده و با ایجاد
بیماریهای قلبی در ارتباط هستند.
مارگارین، بیسكویتهای بیشكر (كراكرها) وكلوچهها(نان شیرینیها) همگی دارای كره نباتی "نسبتا هیدروژنه" هستند.
این
كارشناس بهداشت میگوید انجمن قلب آمریكا، مارگارین ، گوشت گاو و بره و
انواع كلوچهها و بیسكویتها كه چهار نوع غذای بسیار متداول در آن كشور
هستند را منبع اسیدهای چرب ترانس اعلام كرده است.
اسیدهای چرب اشباع شده نیز در محصولات نباتی و به مقدار زیاد در محصولات حیوانی مانند گوشت قرمز، مرغ، شیر و كره یافت میشوند.
* وزن بدن:
این كارشناس تغذیه میگوید افزایش وزن بدن نیز باافزایش LDLو كاهش HDLهمراهاست.
* فعالیت بدنی :
فعالیت
بدنی و ورزش منظم نیز از عوامل قابل كنترل كلسترول است كه موجب كاهش وزن و
كاهش LDLشده و HDLیا كلسترول خوب را بالا میبرد.
** *عوامل غیر قابل كنترل:
این
كارشناس بهداشت عمومی عوامل غیر قابل كنترل در افزایش كلسترول را دو دسته
ذكر میكند و میگوید یكی از این عوامل وراثت است و میزان كلسترول بالا در
برخی افراد زمینه ارثی دارد و دیگری سن و جنس است.
دكتر صبورمتخصص قلب و عروق نیزاین موضوع را تایید میكند و میگوید:
LDLدر زنان جوان پایین تر از مردان جوان است ولی با افزایش سن میزان LDL در هر دو جنس بالا میرود.
وی اضافه میكند كه بعد از ۵۵سالگی، زنان سطح كلسترول بالاتری نسبت به مردان پیدا میكنند.
به
هرحال بهتر است اندازهگیری میزان چربی خون از ۲۰سالگی آغاز شود و به
توصیه این متخصص قلب و عروق، هر فرد بالای ۲۰سال، حداقل هر پنج سال یك
بار یا در صورت نیاز و تجویز پزشك، در فواصل كمتر مقدار كلسترول خود را
اندازهگیری كند.
تری گلیسیریدها:
اغلب
چربیهای موجود در غذاها و بدن، به شكل تری گلیسیرید هستند، بالا بودن
مقدار این مواد عامل خطر جدی برای ایجاد بیماری قلبی محسوب میشود.
دكتر صبور میگوید كلسترول و تری گلیسیرید هر دو منجر به مسدود شدن عروق خونی میشوند.
تری
گلیسیریدها نوعی از چربیها هستند كه بدن میتواند آنها را از قند و
كربوهیدارتهای دیگر و یا با دریافت كالری بیش از حد، تولید كند.
بنابراین
در صورت پرخوری حتی اگر به شكل خوردن مقادیر بسیار زیاد كربوهیدارتها باشد
مثل خوردن قند و یا نان بسیار زیاد، بدن میتواند آنها را به تری گلیسیرید
تبدیل كند.
بالا بودن تری گلیسیرید در زنان به خصوص زنان میانسال بیشتر از مردان پیش بینیكننده احتمال بروز بیماری قلبی است.
مقدار
تری گلیسیرید در صورت مصرف زیاد الكل، استرس، برخی بیماریها، مصرف برخی
داروها و هورمونها و در بعضی ساعات روز نیز افزایش مییابد.
خانم
كاوه یی كارشناس موسسه تغذیه، سلامت و توسعه نیز ضمن تایید مطالب یاد شده
درباره این سووال كه روزه داری چه مقدار در كاهش كلسترول و تری گلیسیرید
تاثیر دارد به خبرنگار علمی ایرنا گفت كسانی كه چربی خون بالایی دارند با
روزه گرفتن میزان چربی خونشان كاهش مییابد.
وی گفت از آنجا كه بدن در این ماه مواد غذایی كمتری دریافت میكند طبیعتا منابع چربی خون فرد روزهدار كاهش مییابد.
اما این كارشناس نیز خاطرنشان كرد كه كاهش چربی خون به غذای مصرفی روزه دار پس از افطار بستگی دارد.
**********************************************
ضمیمه مطالب بالا
**********************************************
دلایل داشتن تری گلیسیرید بالا:
اصولا دلایل بالا بودن تری گلیسیرید درست همان دلایل كلسترول بالا می باشد :
اضافه وزن و چاقی
پرخوری و خوردن غذاهای پركالری و غذاهای چرب .
زیاد خوردن مواد غذایی از قبیل شكر ، شكلات ، شیرینی، كیك ، عسل و كربو هیدراتها .
ورزش نكردن و بی حركتی
مصرف بعضی از داروها مثل استروژن خوراكی ، بعضی از داروهای فشار خون و بعضی از داروهای پوستی.
ناهنجاریهای ژنتیكی.
چگونه تری گلیسیرید را كم كنیم :
ورزش روزانه و منظم
كم كردن وزن
كنترل دیابت
ازخوردن
موادی مانند روغن نارگیل ، روغن حیوانی، مارگارین ، خامه ، كره ، شیر،
پنیرهای چرب پرهیزكنید.بجای آن ازروغن كانولا(Canola)، روغن ذرت ، روغن
زیتون ، روغن بادام زمینی استفاده كنید .
مواد غذایی الیافی (فیبری) دررژیم روزانة خود قرار دهید مانند : برنج ، عدس ، لوبیا ، سبزیجات و میوه ها .
سعی
كنید موادی نظیر قند.شكر ، مربا ، ژله ، عسل ، شربت ، شیرینی ، شكلات و
نوشابه را از رژیم خود حذف كنید. شكر موجود در خوراكی ها فورا وارد خون
میشوند. وقتی میزان شكر در خون زیاد شودكبدآنرا جذب میكند تا تری گلیسیرید
بیشتری تولید كند .
( از كربو هیدراتهای كمپلكس نظیر نان ، برنج و سیب زمینی استفاده كنید)
+ نوشته شده در دوشنبه یازدهم بهمن 1389ساعت 21:31 توسط Afshin Farahmand
|
